 
سجایا و مكارم اخلاقی امام مهدی (ع) را دو گونه میتوان توصیف كرد: نخست، بر اساس آیات و روایاتی كه در توصیف پیامبر گرامی اسلام (ص) وارد شدهاند؛ زیرا آن حضرت از نظر ویژگیهای اخلاقی نیز شبیه ترین مردم به حضرت ختمی مرتبت (ص) است. دوم، بر اساس روایاتی كه به طور خاص به توصیف سجایای اخلاقی آن حضرت پرداختهاند.
قرآن كریم در آیات متعدّدی به توصیف پیامبر خاتم (ص) پرداخته و آن حضرت را به دلیل ویژگیهای برجسته و منحصر به فردش ستوده است كه از آن جمله میتوان آیات زیر را برشمرد:
1. خداوند كریم، ویژگی نرمخویی پیامبر اكرم (ص) را یادآور شده است و میفرماید اگر چنین نبودی، مردم از پیرامون تو پراكنده میشدند:
پس با بخشایشی از [سوی] خداوند، با آنان نرمخویی ورزیدی و اگر درشتخویی سنگدل میبودی، از دورت میپراكندند... .1
2. در آیه ای دیگر، خداوند متعال به دلسوزی، احساس مسئولیت، خیرخواهی و مهر و محبّت بیپایان رسول خاتم(ص) نسبت به امّتش اشاره كرده است و میفرماید:
بیگمان، پیامبری از [میان] خودتان نزد شما آمده است كه هر رنجی ببرید، بر او گران است. بسیار خواستار شماست؛ با مؤمنان، مهربانی بخشاینده است.2
3. یكی دیگر از آیات قرآن، به رحمت بودن پیامبر اكرم (ص) برای همة جهانیان توجّه كرده است و میفرماید: «و تو را جز رحمتی برای جهانیان نفرستادهایم».3
4. خداوند در آیة دیگری از قرآن در مقام ستایش خلق و خوی بینظیر پیامبر اسلام (ص) میفرماید: «و به راستی، تو را خویی است سترگ».4
با توجّه به آنچه گذشت، میتوان گفت خاتم اوصیا نیز چون
خاتم پیامبران، مظهر نرمخویی، دلسوزی، خیرخواهی، مهر، محبّت، گذشت و خلق و خوی شایسته و سترگ بوده و رحمتی برای همة جهانیان است.
امام باقر (ع) در توصیف ویژگیهای امام مهدی (ع) میفرماید: رو پایان جهان فرانمیرسد تا اینكه خداوند گرامی و بلندمرتبه مردی از ما اهلبیت را برانگیزد. او به كتاب خدا عمل میكند و هیچ منكری را در شما مشاهده نمیكند مگر اینكه با آن مخالفت میكند.»
در مورد خصال اخلاقی حضرت مهدی (ع)، به طور خاص، روایات متعدّدی از طریق شیعه و اهل سنّت نقل شده است كه در اینجا به برخی از آنها اشاره میكنیم:
1. ابن حماد در كتاب خود، از یكی از راویان اهل سنّت در مورد ویژگیهای امام مهدی (ع) چنین نقل میكند:
نشانة مهدی این است كه بر كارگزاران [دولت خویش]، سختگیر، بسیار بخشنده و با مستمندان، مهربان است.5
2. امام باقر (ع) در توصیف ویژگیهای امام مهدی (ع) میفرماید:
رو پایان جهان فرانمیرسد تا اینكه خداوند گرامی و بلندمرتبه مردی از ما اهلبیت را برانگیزد. او به كتاب خدا عمل میكند و هیچ منكری را در شما مشاهده نمیكند مگر اینكه با آن مخالفت میكند.»6
3. امام صادق (ع) نیز در پاسخ این پرسش كه امام چگونه شناخته میشود، میفرماید:
«[امام را] با آرامش و وقار [...] و نیز با حلال و حرام و نیازمندی مردم به او، در صورتی كه او خود به هیچ كس نیاز ندارد، [میتوان شناخت].»7
4. امام رضا (ع) در بیان ویژگی كلّی امامان معصوم (ع)، سخنان ارزشمندی دارد كه بر اساس آن میتوان به توصیف امام مهدی(ع) نیز پرداخت. آن حضرت میفرماید:
«او به مردم از خودشان سزاوارتر و از پدران و مادرانشان برای آنها دلسوزتر است. او از همة مردم در برابر خدا، متواضعتر و در عمل به آنچه خود بدان فرمان میدهد، سختكوشتر و در دوری گزیدن از آنچه خود از آن نهی میكند، خوددارتر است.»8
5. حضرت رضا (ع) در ادامه میفرماید:
«او [با دو نشانه] شناخته میشود: دانش [بیكران] و استجابت دعا و اینكه او از همة رویدادها، پیش از رخ دادنشان خبر میدهد. همة اینها به سبب پیمانی است كه از سوی پیامبر خدا با او بسته شده و وی آن را به وسیلة پدران خود از آن حضرت به ارث برده است.»9
چنانكه ملاحظه میشود ویژگیهای موعود اسلامی چنان دقیق و بیكم و كاست بیان شده است كه زمینة هرگونه اشتباه و خطا در تشخیص مصداق حقیقی این موعود را از بین میبرد و راه را بر مدّعیان دروغین میبندند.
امیدواریم كه خداوند متعال توفیق دیدار شبیه ترین مردم به رسول خدا (ص) و طاووس اهل بهشت را روزی همة ما گرداند.
انشاءالله
ماهنامه موعود شماره 112
تنظیم: گروه دین و اندیشه تبیان
--------------------------------------------------------------------------------
1. سورة آل عمران (3)، آیة 159.
2. سورة توبه (9)، آیة 128.
3. سورة انبیاء (21)، آیة 107.
4. سورة قلم (68)، آیة 4.
5. معجم أحادیث إلامام المهدی، علیه السّلام، مؤسسـ[ المعارف الاسلامیـ[، ج 1، ص 242، ح 152.
6. الكافی، ج 8، ص 396، ح 597.
7. كتاب الغیبة، محمّد بن ابراهیم نعمانی، باب 13، ص 242، ح 40.
8. الزام النّاصب فی اثبات الحجّة الغایب، ص 24.
9. همان.
کلمات کليدي :
|
